Cymeradwyir Magnets gan y Sefydliad Cenedlaethol dros Ragoriaeth Iechyd a Gofal
Mae eu manteision iechyd amrywiol wedi'u tynnu mewn cymunedau am 3,000 o flynyddoedd
Nawr, maen nhw'n dod yn fwyfwy yn cael eu defnyddio mewn meddygaeth brif ffrwd
Mae magnets wedi ennyn pobl yn dychryn ers eu darganfod dros 3,000 o flynyddoedd yn ôl.
Yn ôl y chwedl, cafwyd y magnet cyntaf gan hen bugeil Groeg o'r enw Magnes: ar ôl iddo sylwi bod ewinedd ei esgidiau yn glynu wrth y ddaear, dechreuodd gloddio a darganfod darnau o magnetit, deunydd magnetig naturiol.
Mae magnetau wedi cael eu defnyddio ers amser maith gan healers gwerin am sgoriau o anhwylderau, o boen a wlserau, i anallueddrwydd a gwella clwyfau. Er bod llawer o hawliadau iechyd amheus wedi'u gwneud, mae magnetau'n cael eu defnyddio'n gynyddol ym maes meddygaeth prif ffrwd. Edrychwn ar sut. . .
DYMCHWCH NIEL
Defnyddir magnetau'n helaeth yn yr adran damweiniau ac achosion brys i gael gwared â gwrthrychau metel, megis sblinellau o lygaid a phinnau ac ewinedd o rannau eraill o'r corff.
Gellir gwrthod gwrthrychau sydd wedi eu llyncu gan ddefnyddio magnet silindrog ynghlwm wrth wialen hyblyg hir wedi'i ymgorffori mewn llwyn rwber sy'n cael ei lywio i lawr y llwybr gastroberfeddol nes iddo gyrraedd y corff tramor.
Mae'r gwrthrych yn cael ei ddenu i'r magnet a'i symud.
STRAIGHTEN TEETH
Mae deintyddion yn defnyddio magnetau yn lle braces confensiynol i symud dannedd a helpu i ddal deintydd ar waith.
Ar gyfer dannedd sychu, mae magnetau bach yn cael eu gosod i'r dannedd naill ai i ddenu neu wrthod ei gilydd. Arloeswyd y dechneg yn y DU yn y nawdegau.
Ar gyfer deintydd, mae magnetig cylch, tua 4 mm o led, wedi'i leoli y tu mewn i'r deintell plastig, tra bod y platiau, yr un maint, yn cael eu mewnblannu i'r dannedd sy'n weddill ar y naill ochr neu'r llall, neu eu hangor i wreiddiau dannedd neu i mewnblaniadau.
'Mae gan yr magnetau fantais bod eu maint bach yn eu gwneud yn ddelfrydol ar gyfer dal deintydd yn eu lle,' esboniodd Damien Walmsley, athro deintyddol adferol ym Mhrifysgol Birmingham.
BLYWCH BLOC
Mae magnetau wedi'u cymeradwyo gan y Sefydliad Cenedlaethol dros Iechyd a Gofal Rhagoriaeth fel triniaeth ar gyfer meigryn.
Fe'i gelwir yn ysgogiad magnetig trawsryraidd (TMS), mae'n golygu bod dyfais symudol yn cael ei ddal i'r croen y pen er mwyn anfon pigiad magnetig byr drwy'r croen wrth gyffwrdd botwm.
Mae astudiaethau wedi dangos y gall pwliau magnetig trawsryweddol atal yr ara (aflonyddwch gweledol) a all ddigwydd gyda meigryn. Un theori yw bod y driniaeth yn cael effaith lleithiol ar gelloedd nerfol.
Mae Gweinyddiaeth Bwyd a Chyffuriau'r Unol Daleithiau hefyd wedi ei gymeradwyo ar gyfer iselder ysbryd. Canfu prawf yr Unol Daleithiau bum mlynedd yn ôl fod 14 y cant o gleifion yn cael eu cyflawni o iselder mawr o'i gymharu â 5 y cant gyda placebo.
Ond dywedodd Carmine Pariante, athro seiciatreg biolegol yng Ngholeg King's London: 'Nid yw mor effeithiol â therapi electroconvulsive (ECT) ar gyfer y cleifion hynny sydd ag iselder difrifol sydd mewn perygl o hunanladdiad neu hunan-esgeulustod, ac nad ydynt wedi ymateb i wrthsefyllyddion sydd ar gael. '
Mewn math arall o driniaeth, mae therapi atafaelu magnetig (MST), yn defnyddio pulsiau magnetig cryfach i sbarduno atafaeliad. Y bwriad yw cael llai o sgîl-effeithiau gwybyddol megis colli cof ac adferiad cyflymach na ECT.
STOP SNORING
Gallai coler magnetig a wisgir o amgylch y gwddf yn ystod cysgu fod yn ffordd newydd o fynd i'r afael â snoring.
Mae'r coler yn cynnwys magnet sy'n cael ei gwisgo dros ail magnet sy'n cael ei fewnblannu'n gorgyffwrdd yn yr hyoid, asgwrn siâp pedol yn y gwddf.
Pan fydd y coler yn cael ei droi ymlaen, mae'r magnet magnet a fewnblannwyd, y Magnap, wedi'i dynnu tuag at y coler i gadw'r llwybr awyr yn agored.
Mae cleifion wedi cael eu mewnblannu gyda'r ddyfais fel rhan o brawf newydd ym Mhrifysgol California, San Francisco.
TREAT HEARTS
Mae tiwbiau plastig gwag o'r enw cathetrau yn offeryn hanfodol ar gyfer llawfeddygon y galon, er mwyn canfod a thrin nifer o gyflyrau, gan gynnwys clotiau gwaed ac afiechydon.
Fel rheol, caiff y cathetrau, sy'n gallu fferi gwahanol offer llawfeddygol, eu llywio er gwaethaf y llongau gwaed gan wifrau canllaw stiff, ond mae hyn yn cynnwys risgiau gan gynnwys perforation wal y galon. Gyda llywio magnetig, fodd bynnag, nid oes angen y gwifrau canllaw. Yn hytrach, mae dau magnet yn cael eu lleoli ar y naill ochr i'r claf i greu cae magnetig yn y frest.
Mae tip y cathetr yn dal magnet bach, a thrwy newid cyfeiriad y magnetau allanol, gellir ei lywio i'w gyrchfan. Gall deithio o amgylch cludiau sydyn, a thrwy bibellau gwaed cul.
Defnyddir y dechneg hon ar hyn o bryd yn unig yn Ysbyty Brenhinol Brompton yn Llundain. 'Gan fod y mordwyo'n cael ei arwain gan y maes magnetig, mae symudiad y cathetr yn fanwl iawn,' meddai Dr Sonya Babu-Narayan, cardiolegydd ymgynghorydd anrhydeddus a ariennir gan Sefydliad y Galon Prydeinig yn yr ymddiriedolaeth.
YN GWNEUD YN DYFEL
Nid yw rhwng 5 a 10 y cant o doriadau yn gwella'n iawn, yn ôl astudiaeth Tsieineaidd 2013 a gyhoeddwyd yn y cylchgrawn BMC Cyhyrysgerbydol.
Ond canfu yr ymchwilwyr y gallai dal magnet dros yr egwyl helpu: 77.4 y cant o'r esgyrn yn cael eu hysbysebu am bedwar mis, o'i gymharu â 48.1 y cant mewn grŵp rheoli, darganfuwyd yr astudiaeth.
Un theori yw bod y broses iachau weithiau'n stondinau a bod yr ysgogiad magnetig yn ail-weithredol y broses atgyweirio.
Defnyddir y driniaeth hefyd i hybu dwysedd esgyrn. Canfu astudiaeth ym Mhrifysgol Cairo y llynedd fod symbyliad gyda maes electromagnetig pwls hyd at bump gwaith yn fwy effeithiol nag ymarfer ar gyfer hybu dwysedd esgyrn.
Roedd ymchwilwyr yn cymharu effeithiau therapi magnet a roddwyd mewn tri sesiwn 30 munud yr wythnos am dri mis, gyda sesiynau ymarfer corff tebyg.
Darganfuodd yr astudiaeth, sy'n cynnwys 30 o ferched 60 i 70 oed, fod dwysedd esgyrn ar frig yr asgwrn clun wedi cynyddu 15.5 y cant gyda symbyliad, ond dim ond 3.2 y cant ar ôl ymarfer, yn ôl y canfyddiadau a gyhoeddwyd yn y cyfnodolyn Ymyriadau Clinigol mewn Heneiddio . Un theori yw y gall y meysydd hyn gynyddu calsiwm mewn esgyrn.
'Mae tystiolaeth dda o bwysigrwydd meysydd magnetig a gwella iachiadau,' meddai Greg Packer, meddygfa orthopedig ymgynghorol yn Ysbyty Prifysgol Spire Wellesley a Southend.
'Mae caeau magnetig pwls yn cael eu defnyddio'n gyffredin, yn hytrach na magnetau, i helpu i dorri toriadau lle maent yn araf i wella neu mewn cleifion risg uchel.'
CYSYLLTIAD DIAGNOSE
Efallai mai'r defnydd mwyaf eang o magnetau yw i ddiagnosio amodau gyda Delweddu Resonans Magnetig (MRI). Mae'r dechnoleg ddelweddu an-ymledol hon yn defnyddio magnetau pwerus a chylchdroi radio i edrych y tu mewn i glaf a chynhyrchu delweddau 3D.
Mae maes magnetig cryf yn gwneud moleciwlau dŵr yn y corff yn 'wobble' - ac mae'r wobble hwn yn anfon signalau radio sy'n cael eu canfod gan y MRI: mae cryfder y signalau hyn yn amrywio gyda math meinwe.
Lle mae llawer o ddŵr, fel yn y cyhyrau, mae'r signal yn gryf, ond lle mae llai o ddŵr, fel esgyrn, mae'r signal yn wan. Mae'r cryfderau amrywiol hyn yn galluogi'r sganiwr MRI i greu delwedd 3D.
Mae'r dechnoleg wedi chwyldroi meddygaeth ddiagnostig trwy ddatgelu delweddau o feinweoedd a organau meddal y corff yn fanwl. Yn seiliedig ar yr un dechnoleg, gall MRI archwilio llif gwaed yn yr ymennydd, gan ganfod newidiadau mewn lefelau ocsigen - arwydd o sut mae celloedd yr ymennydd yn weithredol.
Mae Dr Adam Perkins yn y Sefydliad Seiciatreg, Seicoleg a Niwrowyddoniaeth, King's College Llundain, wedi ei ddefnyddio i leoli ardaloedd yr ymennydd sy'n ymwneud â phoeni. 'Ein nod yw gwella canfod, diagnosis a thrin salwch fel pryder,' meddai.
CYFLWYNO DRUGAU
Y broblem gyda llawer o biliau a capsiwlau yw nad ydynt yn datrys y safle cywir yn y llwybr gastroberfeddol i gael ei amsugno i'r llif gwaed. Cynlluniwyd system bilsen magnetig a ddatblygir gan Brifysgol Brown yn yr Unol Daleithiau i ddatrys y broblem trwy ddal pilsen yn y lle iawn.
Mae'r system yn cynnwys capsiwlau gelatin sy'n cynnwys magnet bach iawn yn ogystal â'r feddyginiaeth, a magnet allanol.
Mewn fersiwn arall o'r dull hwn, mae gleiniau magnetig bach yn cael eu chwistrellu ynghyd â chyffuriau sy'n clotio i waed cleifion sydd wedi dioddef strôc - yna rhoddir magnet wrth ymyl pen y claf.
Mae'r grym magnetig yn helpu i wthio'r cyffuriau drwy'r llongau sydd wedi'u rhwystro i dorri'r clot sy'n bygwth bywyd. Dangosodd astudiaeth a gyflwynwyd yn y Gymdeithas Strôc Americanaidd fod gan gleifion a gafodd fersiynau 'magnetig' o gyffuriau o fewn tair awr raddau sylweddol o anabledd ar ôl hynny.
Dywedwyd wrth Dr Health Perry, arbenigwr niwrolegydd ac arbenigwr strôc yn Ysbytai Coleg Prifysgol Llundain, lle mae'r driniaeth yn cael ei astudio, 'Da fel traffig wedi'i atal gan ddamwain, lle mae'r gwasanaethau brys yn cael trafferth mynd drwodd.
'Gall y cyffuriau gymryd peth amser i gyrraedd y clot. Mae'r dull hwn o ddefnyddio microbeadau haearn i droi'r gwaed a gwella mynediad y cyffur clotog yn gyffrous. '
